Heemkundekring Jan uten Houte is opgericht 11-05-1947 en was mee van de eerste heemkundekringen in Noord-Brabant.
De aanvankelijke naam "Heemkundige werkkring Jan uten Houte" was ontleend aan de kasteelheer Jan uten Houte, die een omgracht slot bezat op de plaats waar nu het winkelcentrum staat. De kring organiseerde huisvlijttentoonstellingen, excursies, lezingen, publicaties en geschiedenisonderzoek. Er waren ook enkele leden die zich bezig hielden met verzamelingen van allerlei museale objecten. In het Paulushofje had men een locatie gevonden voor bijeenkomsten en werden ruimten ingericht als museum.
Op 04-06-1964 opende de commissaris van de koningin in Noord-Brabant, Dr. C. Kortmann het heemkundig museum.
Op 06-10-1979 werd het museum na een grondige renovatie van het Paulushofje heropend.
In 1980 verscheen de 1e uitgave van de halfjaarlijkse periodiek "d'Hûskes", genoemd naar de huisjes van het Paulushofje die men in de volksmond zo noemde.
Tevens werd het boek "Etten en de turf" gepresenteerd in de daarna volgende reeks "Bijdragen tot de geschiedenis van Etten-Leur".
De officiële naam van de kring veranderde in "Vereniging Heemkundekring Jan uten Houte".

Bij het 40-jarig bestaan van de kring in 1987 werd er een receptie gehouden in de pas in gebruik genomen raadszaal, nu Van Goghkerk.

In februari 1988 trad Kees Leijten na 25 jaar af als voorzitter en nam Toon Buckens deze functie over. Het jaar daarop werd het museum, dat bestond uit de panden 55, 57, 59 en 64 uitgebreid met huisje 53. Hierdoor ontstond ruimte voor wisseltentoonstellingen. De eerste kreeg als toepasselijke titel "De geboorte", die op 02-12-1989 werd geopend door de wethouder van cultuur, Annemiek van Vugt. 

De gehele collectie van het museum werd kritisch beoordeeld en geselecteerd op bruikbaarheid en cultuur-historische waarde. Overtollige objecten gingen naar een opslagruimte in de Grauwe Polder.
Dit gebeurde door enkele personen in de avonduren, want de meesten van hen moesten overdag nog werken.

In 1994 besloot het bestuur om scheiding aan te brengen tussen heemkundekring en museum. Zo ontstond de vereniging Heemkundekring Jan uten Houte, waarvan de bestuursleden het stichtingsbestuur vormden van het Heemkundig Streekmuseum Jan uten Houte.

Het gouden jubileumjaar 1997 was een reden om een receptie te houden in de raadszaal en voor het organiseren van de regionale heemquiz in De Nobelaer.

In de loop van de daarop volgende jaren kwamen er steeds meer vrijwilligers die een actieve bijdrage leveren in verschillende werkgroepen zowel voor de kring als voor het museum.

De heemkundekring bracht en geeft ook gevraagd of ongevraagde adviezen aan de gemeente, vooral op het gebied van monumenten, bijzondere gebouwen, naamgeving van gebouwen en onderhoud van het NH kerkhof.


In 2005 kreeg het museum de status van geregistreerd museum. Het voldeed toen aan de vele eisen die daarvoor gesteld werden. Willy Coppens en wethouder Felix de Bekker bevestigden samen het schildje als teken van erkenning en kwaliteit tegen de muur van het Paulushofje aan de Markt.

 

Ook in 2005 gingen 5 musea uit Etten-Leur een samenwerkingsverband aan. Ze brachten in overleg met de VVV een gezamenlijke promotiebrochure uit.

In 2007 kon het museum uitbreiden met huisje 59. Vrijwilligers vormden deze ruimte om zodat deze door enkele openingen verbonden werd met nr. 64. Hierdoor ontstond een nieuwe ontvangst- en wisselexpositieruimte.

Op 11-05-2007 werd t.g.v. het 60-jarig bestaan gevierd met o.a. een receptie in De Nobelaer.

Tijdens de jaarvergadering in oktober 2009 nam Toon Buckens, na 21 jaar, afscheid als voorzitter.

Jaarlijks organiseert de vereniging diverse activiteiten zoals een voorjaarsuitstapje, fietstocht, heemreis, genealogie-avonden, heemkundelezingen, wisselexposities, heemkundeboeken en incidenteel de regionale heemquiz.

Websites: www.janutenhoute.nl, www.hetgeheugenvanettenenleur.nl, www.hetwithof.nl

 

Zaterdag 25 maart is de eerste gebruikersbijeenkomst van Zuid-Nederland gehouden te Etten-Leur.                               

ZCBS, een stichting in Noord-Holland, heeft sinds een paar jaar musea en heemkundekringen die gebruik maken van hun beeldbanken.

Deze tonen foto’s, krantenartikelen, objecten uit een museum, bidprentjes en nog veel meer onderwerpen op een website om op deze manier geïnteresseerden een kijkje te geven wat zij allemaal in hun bezit hebben. En waarover zij informatie hebben. Voor het eerst zijn er nu ook musea en heemkundekringen in deze regio (Brabant/Zeeland) die hier gebruik van maken.

Zaterdag kwamen de gebruikers in Heemkundig Streekmuseum Jan uten Houte bij elkaar om ervaringen uit te wisselen, om te zien welke mogelijkheden er wellicht nog meer zijn en wat nog e.v. wensen zijn voor de toekomst.

Zo’n 23 gebruikers waren aanwezig. Het was een nuttige, gezellige en leerzame dag. Om de beeldbanken van Jan uten Houte te bekijken kunt u op deze link klikken:

http://www.hetgeheugenvanettenenleur.nl

 

Industrialisatie Etten in de vijftiger jaren.
Op 22 februari organiseerde de Heemkundekring Jan uten Houte haar eerste Heemkunde-avond van het jaar in een wel heel bijzondere omgeving. Namelijk het nieuwe Brugklasgebouw van de KSE.
Van de ruim honderd deelnemers aan de Heemkunde-avond waren zeer velen belangstellend om een rondgang door het nieuwe gebouw te maken.

Machinefabriek Van Voorden
De aftrap voor deze avond werd gedaan door Henk van Voorden die ons meenam naar de start van het inrichten van Vosdonk en ons verbaasde met het verhaal dat de machinefabriek van zijn vader  al na drie jaar moest worden verplaatst. Dit vanwege het feit dat burgmeester Godwaldt een deal had gesloten met de familie Van der Togt voor het bouwen van het nogal altijd in volle glorie aanwezige Tomadogebouw. Machinefabriek van Voorden is toendertijd verderop aan de Parallelweg, naast Jyden opnieuw gebouwd. En is weliswaar op een andere plek, maar nog steeds op het industrieterrein Vosdonk gehuisvest. Bijzonder was ook te vernemen dat dankzij de bijzondere zaagmachines van Van Voorden La Sagrada Familia in Barcelona wordt gerealiseerd.

Van Spaarnestad tot RotoSmeetsEtten
Hierna nam Gerard Van Warmerdam het stokje over. Hij is indertijd, midden vijftiger jaren, met drukkerij Spaarnestad in Etten-Leur beland. Een drukkerij die in de loop van de jaren meer dan zeshonderd werknemers kende en steeds verder groeide. Bijzonder was te horen welke bladen er allemaal in Etten-Leur gedrukt werden en hoe deze handmatig werden ingekleurd. Tijden veranderen en daardoor is de deur vorig jaar december op slot gegaan. Van Warmerdam liet zien hoe de productie in de loop van de jaren veranderde en overging in digitaal ontwerpen en aansturen. Indrukwekkend waren zijn foto’s van een lege bedrijfshal, restaurant en parkeerplaats. Mooi was zijn verhaal dat naadloos aansloot bij dat van Van Voorden over de huisvesting van het personeel van de bedrijven die zich in Etten vestigden. Hijzelf woont dan ook al vanaf de vijftiger jaren in het eerste uitbreidingsgebied van Etten-Leur rondom het hertenkamp aan de Julianalaan. Die woningen werden toendertijd door het gemeentelijke woningbedrijf gerealiseerd en werden aan werknemers van de nieuwe bedrijven toegekend. Ook vandaag nog wonen zij er nog.

Tomado
Na de pauze vertelde Anton Joosen over de Tomado, de bijzondere huishoudelijke artikelen die er werden gemaakt, maar meer nog over de bijzondere huisvesting en de sterke band die het personeel met elkaar had en nog heeft. Heel bijzonder allereerst dat het gebouw indertijd is ontworpen door architect Huig Maaskant. Architect van onder andere de Pier in Scheveningen en de Euromast in Rotterdam. Geen wonder natuurlijk dat het gebouw op de nominatie staat op tot Gemeentelijk Monument bevorderd te worden. Zo ook om te horen dat het kunstwerk van Zadkine dat indertijd boven de hoofdentree hing nu in Tokio te bewonderen is.

Vosdonk werd in oktober 1955 nog eens extra op de kaart gezet omdat Prins Bernhard de fabriekshal van Tomado toen heeft geopend. Zodra de Prins zijn Koninklijke hielen had gelicht begon de fabriek pas echt op stoom te komen. Er kwamen grote wervings- en reclamecampagnes en de fabrieksarbeiders uit   de wijde omtrek stroomden toe. Binnen een paar jaar behoorde Tomado Etten tot een van de grootste werkgevers van Etten-Leur en van de regio. Vele mensen uit de grensstreek van België waren werkzaam bij de Tomado, die elke dag met bussen daarheen werden gebracht. Maar ook mensen vanuit Spanje kwamen naar Vosdonk waarvan nog velen van hen in onze gemeente wonen. Want ook voor hen gold dat er huizen beschikbaar waren voor hen.

In 1971 wordt Tomado overgenomen door het tienkeer grotere Belgische bedrijf Bekaert. Hoewel de productie toenam, nam het aantal personeelsleden gestaag af. Van ruim zeshonderd in 1978 tot er nog maar zes waren in 1982 en de deur uiteindelijk op slot ging. Honderden mensen zaten zonder werk, misten het dagelijkse contact met collega’s, het zich nuttig voelen verging. Gelukkig was er in de jaren na de sluiting pastor Lemmens, die jaren een reünie organiseerde voor de getroffen arbeiders onder het motto ‘liever met de arbeiders naar de hel, dan met de kerk naar de hemel …’

Anton sloot zijn presentatie af met dat groepje jongens dat na 56 jaar Tomado nog steeds elkaar treffen. Ze illustreren een beetje het TOMADO gevoel dat iedereen heeft gekend die ooit bij TOMADO ETTEN heeft gewerkt.

Informatie
Met heel veel plezier kijken we terug op deze bijzondere Heemkunde-avond. Een avond waarop het cultuurhistorische karakter van de industrialisatie van Etten werd benadrukt. Een onderwerp dat in de toekomst ook alle aandacht zal gaan krijgen in het Heemkundig Streekmuseum Jan uten Houte. Mensen die willen meewerken aan het onderzoeken van de industrialisatie van Etten en Leur kunnen zich aanmelden voor de gelijknamige werkgroep bij Giel Venema / Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Heeft u ideeën voor het inrichten van een heemkunde-avond, geeft dat dan door aan Piet Paantjens via  Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.