Heemkundekring Jan uten Houte is opgericht 11-05-1947 en was mee van de eerste heemkundekringen in Noord-Brabant.
De aanvankelijke naam "Heemkundige werkkring Jan uten Houte" was ontleend aan de kasteelheer Jan uten Houte, die een omgracht slot bezat op de plaats waar nu het winkelcentrum staat. De kring organiseerde huisvlijttentoonstellingen, excursies, lezingen, publicaties en geschiedenisonderzoek. Er waren ook enkele leden die zich bezig hielden met verzamelingen van allerlei museale objecten. In het Paulushofje had men een locatie gevonden voor bijeenkomsten en werden ruimten ingericht als museum.
Op 04-06-1964 opende de commissaris van de koningin in Noord-Brabant, Dr. C. Kortmann het heemkundig museum.
Op 06-10-1979 werd het museum na een grondige renovatie van het Paulushofje heropend.
In 1980 verscheen de 1e uitgave van de halfjaarlijkse periodiek "d'Hûskes", genoemd naar de huisjes van het Paulushofje die men in de volksmond zo noemde.
Tevens werd het boek "Etten en de turf" gepresenteerd in de daarna volgende reeks "Bijdragen tot de geschiedenis van Etten-Leur".
De officiële naam van de kring veranderde in "Vereniging Heemkundekring Jan uten Houte".

Bij het 40-jarig bestaan van de kring in 1987 werd er een receptie gehouden in de pas in gebruik genomen raadszaal, nu Van Goghkerk.

In februari 1988 trad Kees Leijten na 25 jaar af als voorzitter en nam Toon Buckens deze functie over. Het jaar daarop werd het museum, dat bestond uit de panden 55, 57, 59 en 64 uitgebreid met huisje 53. Hierdoor ontstond ruimte voor wisseltentoonstellingen. De eerste kreeg als toepasselijke titel "De geboorte", die op 02-12-1989 werd geopend door de wethouder van cultuur, Annemiek van Vugt. 

De gehele collectie van het museum werd kritisch beoordeeld en geselecteerd op bruikbaarheid en cultuur-historische waarde. Overtollige objecten gingen naar een opslagruimte in de Grauwe Polder.
Dit gebeurde door enkele personen in de avonduren, want de meesten van hen moesten overdag nog werken.

In 1994 besloot het bestuur om scheiding aan te brengen tussen heemkundekring en museum. Zo ontstond de vereniging Heemkundekring Jan uten Houte, waarvan de bestuursleden het stichtingsbestuur vormden van het Heemkundig Streekmuseum Jan uten Houte.

Het gouden jubileumjaar 1997 was een reden om een receptie te houden in de raadszaal en voor het organiseren van de regionale heemquiz in De Nobelaer.

In de loop van de daarop volgende jaren kwamen er steeds meer vrijwilligers die een actieve bijdrage leveren in verschillende werkgroepen zowel voor de kring als voor het museum.

De heemkundekring bracht en geeft ook gevraagd of ongevraagde adviezen aan de gemeente, vooral op het gebied van monumenten, bijzondere gebouwen, naamgeving van gebouwen en onderhoud van het NH kerkhof.


In 2005 kreeg het museum de status van geregistreerd museum. Het voldeed toen aan de vele eisen die daarvoor gesteld werden. Willy Coppens en wethouder Felix de Bekker bevestigden samen het schildje als teken van erkenning en kwaliteit tegen de muur van het Paulushofje aan de Markt.

 

Ook in 2005 gingen 5 musea uit Etten-Leur een samenwerkingsverband aan. Ze brachten in overleg met de VVV een gezamenlijke promotiebrochure uit.

In 2007 kon het museum uitbreiden met huisje 59. Vrijwilligers vormden deze ruimte om zodat deze door enkele openingen verbonden werd met nr. 64. Hierdoor ontstond een nieuwe ontvangst- en wisselexpositieruimte.

Op 11-05-2007 werd t.g.v. het 60-jarig bestaan gevierd met o.a. een receptie in De Nobelaer.

Tijdens de jaarvergadering in oktober 2009 nam Toon Buckens, na 21 jaar, afscheid als voorzitter.

Jaarlijks organiseert de vereniging diverse activiteiten zoals een voorjaarsuitstapje, fietstocht, heemreis, genealogie-avonden, heemkundelezingen, wisselexposities, heemkundeboeken en incidenteel de regionale heemquiz.

Websites: www.janutenhoute.nl, www.hetgeheugenvanettenenleur.nl, www.hetwithof.nl