Op 1 januari 1968 veranderde de gemeente Etten en Leur haar naam in Etten-Leur. De belangrijkste reden was, dat de dorpskernen Etten en Leur aan elkaar gegroeid waren. De groei was voornamelijk te danken aan de industrialisatie, die begin jaren vijftig was ingezet.

Gelijktijdig met de naamsverandering werd het oorspronkelijke gemeentewapen van vóór 1815 in ere hersteld. Ook kreeg de gemeente een nieuwe gemeentevlag, modern van opzet met strakke lijnen, die de dynamiek van de gemeente uit moest stralen.

Een bijkomend argument om de naamsverandering door te voeren lag op administratief gebied. Vaak gaf de postbezorging problemen daar de post werd verstuurd naar de dorpen Etten in Gelderland en Leur bij Bergharen. Ook het telefoonverkeer kampte met dezelfde problemen. De Nederlandse Spoorwegen hadden bij heropening het station al de naam Etten-Leur gegeven.

In de afgelopen 50 jaar groeide de gemeente met ca. 25.000 inwoners van 18.324 op 1 januari 1968 naar 43.027 op 1 januari 2017. Gedurende die 50 jaar traden zes burgemeesters aan.

Praktisch alle oude lagere scholen uit 1968 werden gesloten en vervangen door moderne brede scholen. Zo werden in Etten de Gerardus Majella school, de St. Jozef school, de Heilig Hartschool en de Vincent van Goghschool vervangen. Op de Leur waren dat de St. Petrus school en de school Onder de torens.

De dorpskernen van beide dorpen ondergingen een complete metamorfose. Op de plaats waar eens de Rijksweg door het centrum van Etten liep, verscheen een nieuw winkelcentrum met een ondergrondse parkeergarage. Leur kreeg een nieuw havenfront en een nieuw Van Bergenplein waar eens de haven stroomde.

Ook ging de gemeente met zijn tijd mee. De eerste parkeermeters verschenen. Voor 50 cent kon je een uur parkeren. Tegenwoordig betaal je 1,60 euro per uur, dat is ongeveer zeven keer zoveel. Bij de Hoevenseweg/Concordialaan werd de eerste rotonde aangelegd. Er zouden er nog veel volgen.

Dit alles en nog veel meer komt aanbod in de PowerPointpresentatie 50 jaar Etten-Stripke-Leur.

Deze presentatie wordt op woensdag 28 november gehouden in het Voorschip van Het Turfschip op de Leur, aanvang 19.30 uur.

Op donderdag 13 december wordt aansluitend aan de Algemene Leden-Vergadering van de Heemkundekring dezelfde presentatie gehouden in De Linde in Etten om 20.30 uur.

Iedereen is welkom en de entree is gratis. Wel wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd voor het dekken van de huurkosten.


Woensdag 7 november is er weer inloopavond.

Zoals gewoonlijk op het Paulushofje aan de Markt te Etten-Leur tussen 19.30 uur en 22.00 uur.

Op deze avond is een moderator van Geneanet aanwezig om vragen over Geneanet te beantwoorden en/of Uw problemen op te lossen.

U bent vrij om binnen te lopen en uw vragen op gebied van familieonderzoek te stellen.
Ook zijn we benieuwd naar uw eigen ervaringen m.b.t. familieonderzoek.
Er is gratis Wifi, dus breng gerust uw eigen laptop of tablet mee.
Deze avond is zoals altijd gratis te bezoeken, er is koffie en thee en daar wordt een kleine vergoeding voor gevraagd.

De laatste inloopavond dit jaar is op woensdag 12 december. 

Foto's gemaakt door Ad Kanters

01 20181024_101802
02 20181024_101834
03 20181024_101858
04 20181024_101459
05 20181024_101911
06 20181024_101947
07 20181024_101925
08 20181024_101239
09 20181024_102016
11 20181024_101638
12 20181024_101629
13 20181024_101615
14 20181024_101713
15 20181024_101546
16 20181024_101535
17 20181024_101524
18 20181024_101431
19 20181024_101421
20 20181024_101408
21 20181024_101346
22 20181024_101337
23 20181024_101328
24 20181024_101319
25 20181024_101312
26 20181024_101303
01/25 
start stop bwd fwd
 

 

 

Op vrijdag 23 november 2018 vindt de regionale heemquiz plaats in het Cultureel Centrum de Geerhoek, Kloosterstraat 19b in Wouw. 

De zaal is open vanaf 19.00 uur en de quiz vangt aan om 19.30 uur. 

Afgelopen jaar is de heemquiz georganiseerd door onze Heemkundekring omdat wij in 2016 deze Heemquiz in Hoeven hadden gewonnen.

Thema
Dit jaar is het thema van de Open monumentendagen ‘In Europa’. Voor de Adviescommissie Cultuurhistorische Bebouwing en de Heemkundekring Jan uten Houte aanleiding om in samenspraak met de gemeente te kiezen voor de Etten-Leurse Europeaan Sybrand Heerma van Voss die heel veel van doen heeft gehad met vele Rijks- en Gemeentelijke monumenten in Etten en Leur.

Het Etten-Leurse thema is dan ook ‘Heerma van Voss In Europa’. Er is een fietsroute van 35 km uitgezet die u langs bijna dertig bezienswaardigheden voert. De fietsroute kan worden ingekort tot 25 km. Men mist dan wel de voormalige suikerfabriek aan de Zwartenberg.

Uiteraard kan men de bezienswaardigheden ook bezichtigen zonder de fietsroute te volgen.

De flyer van de fietsroute kan op zaterdag 8 en zondag 9 september tussen 11.00 en 17.00 uur worden afgehaald bij het Huysmuseum aan het Van Bergenplein 39 op de Leur en het Van Gogh Informatiecentrum aan de Markt 4 in Etten. Op een extra inlegvel is allerlei informatie over de diverse bezienswaardigheden te vinden. 

Open Monumenten
Tijdens deze open monumentendagen zijn een aantal monumenten geopend tijdens de openstellingstijden en te bezoeken. Dit zijn: Het vroegere woonhuis van Heerma van Voss aan de Korte Brugstraat 70, de voormalige Zeepziederij De Ster tegenwoordig restaurant Havenhuis aan de Geerkade 19-21, op zaterdag Molen De Lelie eveneens aan de Geerkade en op zondag het Trouwkerkje aan het Van Bergenplein allemaal op de Leur. In Etten zijn nog te bezoeken de VanGoghKerk aan het Raadhuisplein en het Streekmuseum Etten+Leur aan de Markt 59, alwaar de tentoonstelling van de Eerste gemotoriseerde vlucht boven Nederland kan worden bezocht. Een initiatief van Heerma van Voss in 1909. Bijzonder is dat in het Paulushofje een woning te bezichtigen is, huisje 51, die tot voor kort door een vrijstaande dame werd bewoond, zoals de oorsprong van het hofje gebied. 

Antoniusgesticht voor de laatste keer te bezoeken. 
Bijzonder is een bezoek aan het voormalige Antoniusgesticht aan het Van Bergenplein 39 en het daarin gevestigde Huysmuseum. Dit monumentale pand wordt volgend jaar heringericht.

Een laatste en bijzondere gelegenheid dus om eens door het hoofdgebouw van de voormalige psychiatrische inrichting te lopen en de isoleercellen, werkkamers, verpleegruimten en buitenruimten te bezoeken. Ook kan men het Huysmuseum van GGzBrebrug bezoeken alwaar bijzondere activiteiten voor kinderen zijn georganiseerd en diverse kunstenaars hun kunstwerken hebben tentoongesteld. Houdt er wel rekening mee dat een bezoek aan het Huysmuseum met al haar activiteiten ruim een uur genieten zal zijn. Maar weet dat ook het Huysmuseum in de loop van dit jaar haar deuren zal moeten sluiten vanwege de herinrichting van het gebouwen het dus een unieke kans is dit nu nog en ook nog eens gratis te bezoeken.

De ingang van het Huysmuseum is tijdens deze open monumentendagen aan de zijkant van het hoofdgebouw en is met vlaggen van de open-monumentendagen aangeduid. Overigens geldt dat voor alle monumenten die tijdens de open monumentendagen zijn opengesteld. Zij zijn herkenbaar aan de vlag van de Open Monumentendagen. 

Informatie.
Aan de hand van die informatie kan men een eigen bezichtigingsplan maken. De fietsroute kan men het gehele jaar nog fietsen. Let ook op de aanbiedingen van Het Havenhuis. De deelnemers aan de open monumentendagen kunnen, op vertoon van hun deelnemerskaart, genieten van een speciale lunch of diner voor een speciale prijs.

”De avond is nog lang; wie wat zien wil, moet er wat voor over hebben,
gaat het van avond niet, dan hebben we nog den geheelen Dinsdag;
Leur zal de primeur hebben.”
(S.C.J. Heerma van Voss, 27 juni 1909)


Dé grote suikerman: S.C.J. Heerma van Voss.
Van oudsher zijn er twee soorten suiker: rietsuiker en bietsuiker. Suiker was aanvankelijk een welvaartsproduct. West-Europa was voor suiker lange tijd afhankelijk van verre landen, waar riet groeide waaruit suiker gehaald kon worden.
In 1747 werd de ontdekking gedaan waarmee het winnen van suiker uit bieten mogelijk werd. Vanaf dat moment kreeg de rietsuiker een concurrent. Het duurde nog geruime tijd voordat bietsuiker belangrijk werd. In 1815, na het verdwijnen van de invloed van Napoleon, koos de Nederlandse Rijksoverheid toch weer voor import van rietsuiker uit de eigen kolonie in het verre oosten. Pas in 1858 werd de productie van bietsuiker weer ter hand genomen. Zevenbergen had de primeur. In 1873 waren in Nederland 33 bietsuikerfabrieken actief, waarvan 21 in westelijk Noord-Brabant.
In de meer dan 150 jaar bietsuikerproductie in Nederland is de Nederlandse schatkist rijkelijk gevuld met gelden uit de suikerbelasting.
De bekendste man binnen deze jarenlang zeer omvangrijke industrietak is S.C.J. Heerma van Voss. Gesteld kan worden dat hij dé grote “suikerman” was. Vanaf 1869 tot 1919, dus 50 jaar lang, was hij directeur en mede-eigenaar van de suikerfabriek op Zwartenberg bij Leur. Na zijn aantreden werd zijn naam in toenemende mate gehoord en gelezen als de belangrijkste vertegenwoordiger van de gehele suikerindustrie.
Aanvankelijk was Heerma van Voss slechts één van de bestuurders van de suikerfabriek bij Leur. Zijn invloed op het reilen en zeilen van de fabriek nam echter snel toe. Twee van zijn zonen werden later toegevoegd aan de directie. In de praktijk was en bleef hij de grote baas.
In 1870 kwam er een Bond van Beetwortelsuikerfabrikanten. De jonge Heerma van Voss werd secretaris, later voorzitter. Vanaf dat moment vertegenwoordigde hij de gehele binnenlandse suikerindustrie. Ministers onderhielden contacten met hem. Hij oefende zijn invloed uit bij de totstandkoming van de belangrijke Suikerwet van 1897. Hij nam initiatieven om te komen tot een goede onderlinge samenwerking binnen de industrie. Zijn ingezonden stukken naar kranten, waarin hij de problemen in de industrie benoemde, riepen vaak reacties op. Voorafgaand aan Europese vergaderingen over overeenkomsten tussen landen, met betrekking tot de suikerindustrie (Suikerconventies), waren zijn woorden van groot gewicht.
Voor zijn inspanningen werd hij twee keer beloond met een Koninklijke onderscheiding.
Heerma van Voss had diverse nevenfuncties die het gevolg waren van zijn inzet op nationaal niveau en zijn naamsbekendheid. Van “Suikerfabriek voorheen Jäger en Compagnie”, gevestigd te Roosendaal, was hij jarenlang voorzitter van de Raad van Commissarissen. Van 1899 tot 1919 was hij president-commissaris van de “N.V. Zuid-Nederlandsche Melasse-Spiritusfabriek” te Bergen op Zoom. Hijzelf had het initiatief genomen deze fabriek op te richten.
In 1913 kocht de suikerfabriek van Heerma van Voss een concurrent op, de “NV Suikerfabriek v/h Lebret & Co.” te Zevenbergen. Zo nu en dan maakte hij een buitenlandse reis; in 1910 hield hij vakantie in Noord-Afrika.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij lid van diverse Rijkscommissies.
“Just in time” nam hij het initiatief het gehele bedrijf te verkopen. Alle aandeelhouders kregen een goede prijs uitbetaald, de vaste werknemers kregen een pensioenuitkering en iedereen was tevreden.
Tussendoor had hij op spectaculaire wijze twee jubilea van de suikerfabriek gevierd. Het 25-jarig bestaan in 1894 vierde hij met een personeelsuitje naar de Wereldtentoonstelling in Antwerpen. In 1909, bij het 40-jarig bestaan, pakte hij nog grootser uit. Dat jaar presteerde hij het om voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis een vliegtuig te laten opstijgen. Hij liet uit Frankrijk een
vliegtuig met piloot komen. Op 27 juni 1909 vloog De Lambert met een Wright Flyer boven de heide ten zuiden van Etten. Zijn naam was al bekend , maar met deze stunt bereikte hij het niveau van permanent bekende Nederlander.
Etten-Leur mag trots zijn op de grootste Nederlandse suikerman en op de door hem geregelde eerste vliegtuigopstijging.
Arie de Bruin

  1. Samenstelling: Arie de Bruin, 21 februari 2018

    1. Woonhuis van S.C.J. Heerma van Voss, Korte Brugstraat 70. Hier woonde hij van 1868 tot 1934. Het huis is een Rijksmonument (nr. 15424).
    2. Locatie van het seniorencomplex ‘Rozengaard’, waarvan de eerste steen gelegd werd op 19-11-2002. In de zichtbare gevelsteen wordt de familie Heerma van Voss vermeld. Eerder was op die plek ‘de rozentuin’ van S.C.J. Heerma van Voss, een tuin tegenover zijn huis aan de Korte Leurstraat.
    3. Incomplete molen, Korte Brugstraat 96 (Korenmolen). De molen is gebouwd in 1849. Later had het bedrijf in de molen als eerste in de gemeente Etten en Leur een stoommachine. S.C.J. Heerma van Voss kreeg in 1868 de leiding over deze molen met stoomaandrijving. De romp van de molen staat er nog en is een Rijksmonument (nr. 527684).
    4. Trouwkerkje aan het Van Bergenplein 1. Sinds 1614 de kerk van de Herv. Gemeente te Leur (twee jaar nadat de gemeente was opgericht). Vanaf 1870 was S.C.J. Heerma van Voss vele tientallen jaren onafgebroken kerkvoogd van de Herv. Gemeente te Leur. Zijn 50-jarig jubileum als kerkvoogd werd op 2 november 1920 herdacht. S.C.J. Heerma van Voss bekostigde in 1927 een restauratie van de kerk. Bekend is dat hij in juli 1932 nog steeds ouderling van de Herv. Gemeente was. De kerk is een Rijksmonument (nr. 15430).
    5. Voormalige pastorie van de Herv. Gemeente te Leur, Van Bergenplein 84. Deze pastorie werd gebouwd nadat gebleken was dat de eerdere pastorie te bouwvallig was geworden en afgebroken moest worden. Bij de verkoop in 1887 van dat bouwval en de bijbehorende grond kocht S.C.J. Heerma van Voss een deel van de tuin. Het huidige pand (woonhuis) werd in 2014 op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
    6. Suikerfabriek ‘Zwartenberg’. S.C.J. Heerma van Voss was mede-eigenaar en directeur. Besluit tot bouw in 1869, ontbinding vennootschap in 1919.
    7. Van Gogh Kerk (voormalige Hervormde kerk van Etten), Markt 6, en het nabije standbeeld van Vincent van Gogh. S.C.J. Heerma van Voss had, als prominent lid van de Hervormde Gemeente te Leur, contact met de hervormde ds. T. van Gogh in Etten (1875-1882) en heeft dus zeer waarschijnlijk in 1881 ook Vincent van Gogh gekend. De toenmalige pastorie, die naast de kerk stond, is begin 20e eeuw afgebroken. In de binnentuin van het naburige stadskantoor staat een bronzen beeld van Vincent van Gogh. Het is in 1990 onthuld, ter gelegenheid van zijn 100e sterfdag. De voormalige Hervormde kerk is een Rijksmonument (nr. 15401).
    8. Toren van de Van Gogh Kerk (Hervormde kerk) in Etten. In 1911 wilde de gemeente Etten en Leur de spits van de toren verwijderen; die was er erg slecht aan toe, de gemeente had geen geld om hem te restaureren en er kon geen subsidie verkregen worden. S.C.J. Heerma van Voss vond slopen een slecht plan en bekostigde de restauratie die in 1912 plaatsvond. Een kleine gedenksteen in de voet van de kerk (binnen) is hieraan een herinnering. De toren is een Rijksmonument (nr. 15402).
    9. Tekenschool in Etten, Stationsstraat 9, naast de Sint-Lambertuskerk. Rond 1900 gebouwd, mogelijk met financiële steun van S.C.J. Heerma van Voss. Het gebouw, met een atelier annex bedrijfsruimte, is een gemeentelijk monument.
    10. Tekenschool en spijskokerij te Leur, Domineesgang 6. In 1935 wordt dit pand “pakhuis, voormalige spijskokerij en teekenschool” door de erfgenamen van S.C.J. Heerma van Voss verkocht. Het gebouw is een gemeentelijk monument.
    11. Voormalig P.T.T.-kantoor (postkantoor) aan het Van Bergenplein 68. Op 16 mei 1903 legde de jongste zoon van S.C.J. Heerma van Voss de eerste steen. Deze is nog steeds aanwezig in de voorgevel van het pand. S.C.J. Heerma van Voss kocht in 1902 de grond voor het nieuwe pand van de gemeente, liet het postkantoor bouwen en verhuurde het aan het Rijk. Juni
    1923 schonk hij het gebouw aan het Rijk, onder de voorwaarde dat het nog minstens 25 jaar bestemd zou blijven voor de postdienst. Het gebouw is een gemeentelijk monument.
    12. Standbeeld ‘Adriaan van Bergen’. Besluit tot oprichting op 23 dec. 1903, onthuld op 8 sept. 1904, onder leiding van S.C.J. Heerma van Voss. In 2014 werd het standbeeld op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
    13. Haven Leur. In 1909 werd de haven op kosten van S.C.J. Heerma van Voss en zijn zakenpartner H. Dolk uitgebaggerd.
    14. Borstbeeld van S.C.J. Heerma van Voss, opgesteld in het Trouwkerkje, Van Bergenplein 1. Hij ontving zijn borstbeeld op 31 aug. 1909 ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Zuid-Nederlandsche Melasse Spiritusfabriek in Bergen op Zoom. S.C.J. Heerma van Voss was mede-initiatiefnemer bij de oprichting van dit bedrijd en was van 1899 – 1919 president-commissaris. Er bestaat nog een tweede, identiek exemplaar van het borstbeeld, opgesteld in het kantoorgebouw van Cargill BV in Bergen op Zoom.
    15. Gebouw ‘Sursum Corda’ aan het Lichttorenhoofd 5. Legaat van een tante van S.C.J. Heerma van Voss aan de Hervormde Gemeente te Leur, hetgeen bekend werd op 2 mei 1912. Heerma van Voss liet er op zijn kosten een zaal aanbouwen en hij schonk f. 20.000,- voor een fonds waaruit de exploitatie bekostigd kon worden. Het gebouw werd geopend op 26 dec. 1912, bij gelegenheid van het 300-jarig bestaan van de Herv. Gemeente te Leur. In 2014 werd het gebouw (woning) op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
    16. ‘Zeep- en Glycerinefabriek De Ster’ (Zeepfabriek “De Ster”, zeepziederij) aan de Geerkade te Leur. Bij de oprichting van de fabriek in 1913 was S.C.J. Heerma van Voss commissaris van het bedrijf. De fabriek is een Rijksmonument (nr. 516665).
    17. Villa ‘Ad Pios Usus’ aan het Lichttorenhoofd 2. Eerder woonde in dit huis Ulbo Jetze Heerma van Voss, de oudste zoon van S.C.J. Heerma van Voss. Op 5 juni 1914 werd de villa door S.C.J. Heerma van Voss geschonken aan de Hervormde Gemeente van Leur. De stichting ‘Ad Pios Usus’, die deze villa in gebruik mocht nemen, had als doel: “het verschaffen van een onderdak aan de protestantse vereniging ‘Kinderzorg’ voor Noord-Brabant en Limburg”. Deze functie van de villa bleef gehandhaafd tot 1940. De villa is een Rijksmonument (nr. 516669).
    18. Rij van zes nog bestaande woningen aan het Lichttorenhoofd, nrs. 35 t/m 45. De mondelinge overlevering vermeldt dat deze gebouwd zijn in het kader van de sociale woningbouw in de tijd van S.C.J. Heerma van Voss. Hij was in 1912 actief als mede-oprichter van ‘Woningvereeniging Etten-Leur’, de voorloper van Woonstichting WEL, die in 2012 het 100-jarig bestaan vierde, met S.C.J. Heerma van Voss als boegbeeld in de campagne rond deze viering. Zeker is dat hij bij de oprichting mede-aandeelhouder was. Zeer waarschijnlijk waren de zes woningen aan het Lichttorenhoofd geen eigendom van deze eerste Woningvereniging.
    19. Watertoren, Hoevenseweg 31. Deze is gebouwd in 1924. S.C.J. Heerma van Voss was mede-inspirator om te komen tot een waterleidingnet in West-Brabant en dus ook tot deze toren, destijds eigendom van de ‘N.V. Waterleiding Maatschappij Noord West Brabant’, opgericht 21 juni 1918. In 2001 werd de watertoren een Rijksmonument (nr. 516667) en in 2014 werd de toren op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
    20. Heerma van Vossplantsoen. Op 11 nov. 1931 is dit plantsoen naar hem vernoemd, ter ere van zijn 90e verjaardag.
    21. Grafsteen van S.C.J. Heerma van Voss op de protestantse begraafplaats aan de Lange Brugstraat. Begraven op 23 oktober 1934. Het graf en de grafsteen zijn circa 1956 verplaatst van de oude Hervormde begraafplaats (naast de Groenstraat) naar de huidige locatie. Ernaast ligt het graf van zijn jongste zoon en diens vrouw.
    22. Monument “De Naald” aan de Rijsbergseweg, nabij de locatie waar op 27 juni 1909 de eerste gemotoriseerde vlucht in Nederland plaatsvond, met een Wright Flyer, met als vliegenier Charles graaf de Lambert. Vliegtuig, vliegenier en begeleiders kwamen uit Frankrijk. Het monument werd – iets vertraagd – onthuld op 11 juli 1935, ter gelegenheid van de 25-jarige herdenking van de eerste vlucht op 27 juni 1909. Aan het monument zijn drie plaquettes bevestigd. “De Naald” staat in het Graaf de Lambertplantsoen. Dit plantsoen werd aangelegd
    in 1935, bij de oprichting van het monument, en kreeg op 27 juni 2008 zijn huidige naam. Toen is ook een informatiebord bij het monument geplaatst. In 2014 werden het Graaf de Lambertplantsoen en “De Naald” op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
    23. Heerma van Vossstraat. In 1952 werd een nieuwe straat in de uitbreiding in Etten-Leur Noord vernoemd naar S.C.J. Heerma van Voss. Het oorspronkelijke straatnaambord, met een drieregelige uitleg onder de straatnaam is uit het straatbeeld verdwenen.
    24. Replica Wright Flyer (“Landmark”), schaal 1:1 op rotonde bij Vosdonk. Dit monument is “onthuld” op 18 juni 2009, ter herdenking van het feit dat 100 jaar geleden bij Etten-Leur de eerste gemotoriseerde vlucht in Nederland plaatsvond, georganiseerd en betaald door S.C.J. Heerma van Voss. Bij het monument staan twee informatieborden.
    25. Sint Paulushofje, Markt 43. Het hofje is gesticht in 1681. Het hofje zelf heeft geen relatie met S.C.J. Heerma van Voss, maar in het Hofje zijn Streekmuseum Etten+Leur en Heemkundekring “Jan uten Houte” gevestigd. Het museum heeft echter een kamer ingericht, geheel gewijd aan S.C.J. Heerma van Voss en aan de door hem georganiseerde en betaalde eerste gemotoriseerde vlucht in Nederland (27 juni 1909). De volgende twee items zijn in dit kader extra relevant. Het hofje is een Rijksmonument (nr. 15396).
    26. Gedenksteen uit 1909, in Streekmuseum Etten+Leur. Deze steen werd aan S.C.J. Heerma van Voss geschonken op 27 juni 1909, de dag van de eerste gemotoriseerde vlucht in Nederland boven de Klappenbergse Heide ten zuiden van Etten-Leur. De schenker was een vriend van hem, A.C. Degens uit Rotterdam. Via omzwervingen kwam de gedenksteen op de huidige plek en werd daar op 22 april 2016 onthuld.
    27. Borstbeeld van S.C.J. Heerma van Voss, in Streekmuseum Etten+Leur, onthuld op 11 mei 2017, ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan van Heemkundekring “Jan uten Houte”. Het nieuwe borstbeeld is gemaakt en onthuld door Marijke Schüller.